De Drèentse zanger Egbert Meyers hef mij ’n maol een mooi verhaol verteld over de ‘joepjap’. Doe e een klein jonkie was, kreeg e op zien verjaordag een mondharmonicao van zien pap. En al zal e toen ok al talent had hebben veur de meziek, het waren drekt niet de symfonieën van Bach die de kleine Egbert oet zien mondharmonicao tovern kun.
Doe e een dag of wat laoter aal bij zien mam in de buurt op ’t verjaordagskedogie an ’t speulen was, wör zien mam op een gegeven moment flauw van ’t geluud van ’t instrument en zee ze: “jong, hol toch ies op te joepjappen.”
De woorden ‘joepjap’ en ‘joepjappen’ hebben ’t Woordenboek van de Drentse Dialecten niet haold, en veur de instrumenten gitaar, fluit en piano bruukt ‘t Drèents dezölfde woorden as ’t Nederlands, mor veur een instrument as de accordeon hef ’t Drèents een koppel naomen.
- Een ammonicao is een trekduus of een trekkaast. (Grolloo)
- Wat hef e een trekken daon op die aolde trekduze. (Sleen)
De benaomings ‘trekkast’, ‘trekduze’, ‘trekduis’ en ‘trekörgel’ hebben almaol te maoken met de beweging diej maoken met ’t instrument. Je trekken hum oet mekaor en drukken hum weer in mekaor, en in beide gevallen kriej geluud. Of dat geluud dan ok meziek te neuimen is, daor valt bliekbaor over te twisten, want in het Woordenboek van de Drentse Dialecten staon aordig wat zinnegies waorin het geluud van een trekörgel een negatieve bijklaank hef.
- Hol toch ies op mit dat olde tutelding, ik krieg er wat van. (Barger Compascuum)
- Schei noe mar ies uut te tjingeln. (Elim)
De Drèentse woorden tjingeln, tjangeln, tjongeln en tjoedeln beteeiken in ’t Nederlaands tingelen, slecht spelen. Het woord ‘tjoemetjammel’ veur accordeon zal ok wel niet al te positief weden.
‘Fosdrukker’ is ok een Drèents woord veur harmonicao. Dat woord legt de naodruk niet op het trekken mor juust op het in mekaor drukken van het instrument. Het Drèentse woord ‘fos’ hef veul verschillende beteeikenissen, mor in dit geval beteeikent het in mekaor. Je kunnen de auto beveurbeeld in een fos jaogen en de kleren kuj ok in een fos op de grond gooien.
- Hij hef de auto in een fos jacht. (Borger)
- Hie baargt zien zundagse good nooit op, hie gooit het zo in een fos op de grond. (Balloo)
Aj op de accordeon speulen, druk ie hum ok in een fos. Aj nog aander naomen kennen veur de accordeon, dan kuj reageren op Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.
Bron: dr. G.H. Kocks - Woordenboek van de Drentse Dialecten
Naor anleiding van bovenstaond stukkie in DvhN van 13 september 2011, hew onderstaond mailtie kregen van Tanja Ensing.
Ik heb joen stukkie lezen en volgens mij heb ie nog nooit op een trekzak speuld. Zun ding maokt ok geluud aj hum uuttrekt en niet allen aj hum indrukt. Het verschil tussen een trekzak en een akkordeon is dat een trekzak bij uuttrekken aandere tonen gef as bij indrukken. Bij een akkordeon maokt dat niet uut, die gef in en uut dezelfde toon bij het knoppie. Akkordeon speulen is dus makkelijker as trekzak!
| < Veurige | Volgende > |
|---|
