Het Nedersaksisch

Nedersaksisch taalgebied in Europa Huus van de Taol

Het Drents is onderdeel van het Nedersaksisch. Het spreken van onze streektaal maakt deel uit van onze identiteit, zorgt voor verbinding en helpt ons elkaar – letterlijk en figuurlijk – beter te begrijpen.

Het Nedersaksisch wordt gesproken in Groningen, Drenthe, Overijssel, de Gelderse regio’s Veluwe en Achterhoek, op Urk en in de Stellingwerven in het zuiden van Friesland. Het is een prachtige regio met gezellige dorpen, fraaie (Hanze-)steden en afwisselende landschappen. In dit gebied wordt het Nedersaksisch in al zijn varianten gesproken: Westerkwartiers, Gronings, Midden-Drents, Zuid-Drents, Stellingwerfs, Twents-Graafschaps, Twents, Gelders-Overijssels, Urks en Veluws (beknopte indeling van Jo Daan).

Het Nedersaksisch is, naast het Fries en het Limburgs, één van de drie officieel erkende regionale talen in Nederland. Sinds 1996 wordt de taal erkend onder het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden. In 2018 is het Convenant Nedersaksisch ondertekend: de europese, landelijke en provinciale overheden in het Nedersaksische deel van Nederland hebben uitgesproken zich in te spannen voor behoud en bevordering van het Nedersaksisch.

Het totale Nedersaksisch taalgebied loopt van Oost-Nederland, via Noordoost-Duitsland tot in zuidelijk Denemarken en tot aan de grens met Polen. In dit taalgebied wordt nog door bijna 5 miljoen mensen het Nedersaksisch gesproken.

Geschiedenis

Het Nedersaksisch ontstond rond het jaar 500 n. Christus en in de middeleeuwen was haar voorloper, het Mittelniederdeutsch, de lingua franca in het Hanzegebied. Het was de voertaal bij de handel. Het Nedersaksisch komt voor uit het West-Germaans en is een taal die door de eeuwen heen gegroeid is, het is dus geen verbastering van het Nederlands. Het is zelfs geen onderdeel van het Nederlands, het is juist zo dat Nederlands geconstrueerd is uit alle talen die op dat moment in het Nederlands staatsgebied gesproken werden om zo te komen tot één landstaal.

Dit zijn de organisaties die zich in het Nedersaksische gebied actief met de streektaal bezighouden:

IJsselacademie

In Overijssel is de IJsselacademie het kenniscentrum en productiehuis voor streekcultuur.

Twentehoes

Het Twentehoes biedt onderdak aan zowel de Twentse taal als de Twentse cultuur.

CGTC

Centrum Groninger Taal & Cultuur zorgt als advies- en kenniscentrum van de Groninger cultuur voor wetenschappelijk onderzoek en organiseert publieksactiviteiten.

Stellingwarver Schrieversronte

De Stellingwarver Schrieversronte is het belangrijkste instituut voor taal, literatuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit van de Stellingwerven.

ECAL

Het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers beheert de archieven van de acht Achterhoekse gemeenten Winterswijk, Oude IJsselstreek, Oost Gelre, Montferland, Doetinchem, Bronckhorst, Berkelland en Aalten.

Huus van de Taol

Het Huus van de Taol zet zich in Drenthe in om de Drentse taal een vaste en gewaardeerde plek in de samenleving te geven.

SONT

Voor al deze organisaties is er de overkoepelende organisatie SONT (Streektaalorganisaties Nedersaksisch Taalgebied), die als belangenbehartiger optreedt.

Buiten deze organisaties zijn er nog talloze groepen die zich met hart en ziel op vrijwillige basis inzetten voor het uitdragen en behouden van het Nedersaksisch als streektaal en cultureel erfgoed.