Veraldereerd

7 feb 2013

In Vraog & Antwoord, een publieksonderzoek naor de Drentse taal, wordt deelnemers vraogd woorden te numen waoras ze meer van weten wilt. Zo kwamen de woorden veraldereerd en alderaosie naor veuren. Beide woorden hebt mit mekaar te maoken.

De betekenis is verbouwereerd, verbijsterd, in de war. Alderaosie betekent verwarring.

-          Hie was zo veraldereerd dat e het kommegien en de kwast geliek met het schèerwater hen boeten gooide

-          Hij was aolmaol veraldereerd deur de braand (Roswinkel)

-          Ik schrök, ik was er veraltereerd van (Emmen)


Alderaosie:

-          Ik heb het in mien alderaosie hielemaole vergeten. (Zuidwolde)

-          Wat gaf dat een alderaosie, die zigeuners in het darp. (Sleen)

-          Ik leut van alderaosie de panne mit bonen vallen. (Noordscheschut)

-          Het was een geweldige aldernaosie, toen de auto over de kop vleug. (Roswinkel)

 

Komp ok veur as verbalderd:

-          Hij was glad verbiesterd en verbalderd(Barger Oosterveld)

-          Hij stund verbalderd te kieken (Hoogeveen)

 

Het woord veraldereerd komt veur in vrijwel alle streektaolen in Nederlaand, beveurbeeld ok in ‘t Zwols, Freeis en Braobaants.

In de Dikke van Dale steeit het woord ‘alteratie’ in dat verwarring beteeikent. En ok het warkwoord ‘altereren’ steeit derin in de betekenis van ‘doen schrikken’. Altereren komp al sinds 1350-1400 in de veurlopers van onze taol veur. Mor ik heb toch de indruk dat eein die Nederlands prat dit woord ‘gealtereerd’ niet gauw bruken zal en in het Drèents is veraldereerd een heeil gewoon woord.

 

ik bin slim veraldereerd.

 

In ’t Drèents hej ok nog aander woorden veur in de war:

 

In toezel beteeikent ok in de war, mor dat wordt veural zegd van gaoren dat in de knup zit of in de war.

  • As je het gaoren intoezel zit, hej een mooie dievendaotsie (Roderwolde)
  • Die haampel het de boedel weer intoezel(Donderen)
  • Dat was een hiele heksentoer, het gaoren zat zo in de toezel(Sleen)